Odkrywaj ze mną Jezioro Iseo

    Lombardia wielu osobom kojarzy się zapewne z takimi miastami jak Mediolan, czy Bergamo oraz z najpopularniejszym we Włoszech jeziorem Garda (które tylko w 1/3 należy do tego regionu). Tymczasem, całkiem niedaleko Gardy , bo jakieś 60 km na zachód od tego jeziora, znajduje sie nieco mniejsze alpejskie jezioro Iseo. Jego drugą i jenocześnie pierwotną nazwą jest  Sebino. Wywodzi sie ona od łacińskiego sebinus lacus , co oznacza : jezioro Sebinus. Prawdopodobnie nazwa  nawiązywała do jego kształtu, przypominającego literę S  . Innym wytłumaczeniem pochodzenia dzisiejszej nazwy, jest ewolucja  łacińskiego słowa Sebinum  przez Insebum ,Isevo,  do obecnego  Iseo - w lokalnym dialekcie Isé . Jako element baśniowy możemy przyjąć , że nazwa jeziora mogła pochodzić od boginii Izydy , po włosku Iside, czczonej w tych okolicach za czasów rzymskich.

Jezioro jest bardzo malownicze, miejscami dość głębokie (256m) i podzielone ze względu na kształt na dwie strefy, nazwijmy je pogodowymi, które spotykają się mniej więcej w jego połowie, na wysokości miasteczka Sulzano. Oznacza to, że np.: lokalne burze prawie nigdy nie przechodzą przez całe jezioro, podobnie jest z wiatrami, opadami deszczu, itp. Mówi się również, ze względu na bardzo zróżnicowaną głębokość dna i skrajne piki, od kilku do kilkuset metrów głębokości , że posiada ono bardzo zdradliwe podwodne prądy.

Jezioro posiada również swój własny mikroklimat i choć znajduje się na przedalpiu, a najwyższy szczyt nad jeziorem Monte Guglielmo ma ok 2 tys. metrów, to prawie nigdy nie pada tu śnieg. A jeśli już spadnie to po kilku godzinach znowu wszystko wraca do stanu wyjściowego. 

Na zdjęciu powyżej: widoczny ośnieżony szczyt góry Monte Guglielmo nazywany również przez miejscowych Gölem

Na zdjęciu: widok ze szczytu Monte Guglielmo - 1957 m n.p.m. Nie dochodzi tu żadna kolejka linowa , ani wyciąg. Szczyt trzeba zdobyć na piechotę rozpoczynając z miejscowości Zone, najlepiej przeznaczyć na taką wycieczkę cały dzień. Do przejścia jest prawie 14 km (przewyższenie to 1340m ).  Średnim tempem idąc pod górę potrzeba  ok 3,5 - 4 h marszu. Są też tacy co wchodzą tam, a może właściwiej jest napisać "wbiegają" , w czasie 1,5 - 2h - tyle co zajmuje wjazd rowerem. Na szczycie znajduje się schronisko "Rifugio Almici" , gdzie można dobrze, smacznie choć niekoniecznie tanio zjeść i zarezerwować nocleg.

Na szczyt można się dostać (na piechotę) również z:

Pezzoro - Tavernole: czas przejścia ok 2,5 h, przewyższenie 610m

Passabocche - Pisogne: czas przejścia ok 2,5 h, przewyższenie 360m

 

 

W SKRÓCIE, CO WARTO WIEDZIEĆ O TYM JEZIORZE I CO WARTO ZOBACZYĆ W OKOLICY:

1. MONTISOLA, czyli najwyższa wyspa na jeziorze w Europie ze swojmi 600 m wysokości , i powierzchni 12,61 km² . Nie jest to, jak głoszą niektóre źródła, najwieksza wyspa jeziorna Europy. Dla przykładu, znajdująca się w Szwecji na jeziorze Vättern wyspa Visingsö , zajmuję  powierzchnię 24 km², czyli jest 2 razy wieksza od włoskiej Montisoli.

Na jeziorze Iseo znajdują  w sumie 3 wypy: San Paolo, Loreto i największa z nich Monte Isola (Montisola)

    Na wyspę można się  wybrać promem z takich miasteczek jak Iseo , Sulzano czy Lovere. Najszybciej płynie się z Sulzano, ok 10 minut, ale jeśli jesteście samochodem to ciężko tam z parkingiem, bo jest ich mało, lub są płatne i ograniczone czasowo. 

 Na zdjęciu: Suszące się na słońcu "sardynki". W rzeczywistości sardynek słodkowodnych już od dawna w tym jeziorze nie ma. Zastępują je inne gatunki ryb.

Na wyspie najlepiej wypróbować lokalnego specjału, choć to rarytas nie dla każdego ze względu na mocny zapach i zdecydowany smak - solone i suszone na słońcu Sardine essiccate - zazwyczaj serwowane na ciepło z polentą . Kiedyś było to danie podawane w ubogich domach, dziś to przysmak jeziora.

Dla tych , którzy nie przepadaja za rybami polecam miejscową kiełbaske dojrzewającą :"cà del salam". Legenda głosi , że jedynie proces dojrzewania właśnie na wyspie , gwarantuje niepowtarzalny smak i aromat.

     W 2019 roku Montisola uzyskała "odznaczenie" za najlepszą kuchnię w  Europen Best Destinaton. Więcej na ten temat w linku poniżej.

https://visitlakeiseo.info/it/blog/2029-monte-isola-european-best-destination-2019-il-buon-cibo

        Na obejście całej wyspy ze wspięciem się na jej szczyt , gdzie znajduje sie niewielki klasztor potrzeba całego dnia. Na miejscu można wynająć rowery, lub wesprzeć się lokalnym busikiem. Można też wykapać się w jeziorze. Po wyspie, za względu na jej niewielką powierzchnię, nie nie wolno poruszać się samochodem (wyjątki: ksiądz, karetka, niewielkie auta dostawcze), za to spotkacie tam wiele skuterów, które według przekonania autochtonicznych mieszkańców wyspy ,maja zawsze pierszeństwo ;-) . 

       Wyspa słynie również z produkcji sieci rybackich oraz wszelkiego rodzaju lin, siatek sportowych (do nogi i koszykówki itp.) które są exportowane nawet do Dubaju.

NIE PRZEGAP  !!!!! 14 - 20 września 2020 roku (następne dopiero za 5 lat), odbędzie sie na wyspie Festa di Santa Croce - "święto Świetego Krzyża", znane jako Festa dei Fiori - "Święto Kwiatów". Cała wyspa jest przez kilka dni udekorowana tysiącami sztucznych kwiatów.

Tradycja ta narodziła się, gdy to na potrzeby udekorowania uliczek na czas procesji z okazji Święta Podwyższenia Krzyża Pańskiego, miejscowi biedni mieszkańcy nie mogąc pozwolić sobie na zakup żywych kwiatów, wykonywali własnoręcznie sztuczne. 

Zgodnie z tradycją , w XIXw, mieszkańcy  dotknięci epidemią, modlili się o łaskę do Świętego Krzyża, obiecując uhonorować relikwię wspaniałą procesją powtarzalną co pięć lat. Punktem kulminacyjnym tego święta  jest tradycyjnie dzień 14 września, w  święto Podwyższenia Krzyża Świętego.


2. LOKALNY FENOMEN METEROLOGICZNY - "SARNEGHERA" (czytaj: sarnegera)

Klikając w poniższe linki możesz zobaczyć filmy z najsławniejszą burzą jeziora Iseo

https://www.ecodibergamo.it/videos/video/la-sarneghera-1_1041660_44/

https://www.ecodibergamo.it/videos/video/la-sarneghera_1041659_44/

Tutaj żarów nie ma, Sarneghera to jedyna burza która , gdy "uderza" pokonuje całe jezioro i sieje zniszczenie. Przychodzi od południa, z okolic misteczka Sarnico, jest bardzo gwałtowna i często towarzyszy jej bardzo siny "wyjący"wiatr, grad, obfity opad deszczu. Jej zapowiedzią jest flauta na jeziorze, przybiera ono wtedy taki dziwny granatowy kolor, i robi się nagle bardzo , bardzo cicho . Każdy miejscowy żeglarz czy rybak wie, że niebezpiecznie jest być na jeziorze ,gdy się rozpęta. Miejscowi wierzą, że jest  pamiątką  nieszczęśliwej miłości. A było , mniej więcej, tak:

"W dawnych czasach, gdy to ojciec wybierał przyszłego męża swojej córce, zdarzyło się , na Montisola, że bogaty Pan, prawdopodobnie władający całą wyspą wybrał dla swojej córki młodzieńca z zamożnego domu z rejonu Franciacorta (tam, gdzie dziś produkuja doskonałe wina). Dziewczynie nie spodobał sie jej przyszły mąż, a ojciec nie chciał zmienić zdania , bo kawaler pochodził z wyjątkowo zamożnego domu. Cóż, pewnego dnia, gdy  siedziała nad jeziorem i płakała, zemdlała i wpadła do wody . Gdy już tonęła odratował ją przepływający tamtędy młody rybak. Nie znamy ani imienia tej dziewczyny , ani młodego rybaka, wiemy jedynie , że pochodził on z miasteczka Sarnico. Jak to zwykle w takich przypadkach bywa, młodzi zakochali sie w sobie, ale ze względu na to , że rybak pochodził z biednej rodziny ukrywali oni swoją miłość przed zasadniczym ojcem dziewczyny. Niestety, w końcu ojciec się o wszystkim dowiedział i postanowił ukarać biednego rybaka, ze jego zuchwałość.  Uwięził go ponoć na rok czasu w wykopanej w ziemi dziurze, a gdy dziewczyna mimo tego nie chciała poślubić zamożnego szlachcica, zabił rybaka, a jego ciało wrzucił do jeziora. Na wieść o okrucieństwie swego ojca, dziewczyna utopiła się w jeziorze by  dołączyć do wybrańca swojego serca."  

Legenda głosi , że gdy zakochani szukają sie wzajemnie w głębinach jeziora, rozpętuje się właśnie Sarneghera. Młody rybak pędzi z okolic Sarnico na spotkanie swojej ukochanej z wyspy Montisola. Niektórzy opowiadają, że słysza podczas burzy ich przerażliwe i pełne goryczy oraz bólu wzajemne nawoływanie się. Faktem jest , że Sarneghera potrafi "zawodzić" jak sztorm na morzu i jest to bardzo złowrogie "zawodzenie". 

PAMIĘTAJ !!!!!  Gdy widzisz ,że od południa nadciąga potężna burza, miejscowi używaja słowa Sarneghera , a na jeziorze i na ulicach robi się błyskawicznie pusto, znajdż jak najszybciej bezpiecznie schronienie.


3. TAJEMNICA NR.1   - WOJENNE MINI ŁODZIE PODWODNE I TAJNE SPOTKANIA NAZISTÓW PODCZAS II-GIEJ WOJNY ŚWIATOWEJ

 

Tak, podczas II wojny światowej nad Jeziorem Iseo znajdowały się tajne , eksperymentalne zakłady produkujące dwómiejscowe mini łodzie podwodne. Ponoć testowane je w jeziorze i nawet jedna miałaby się znajdować na jego dnie , ale póki co nikt na jej relikt nie natrafił, choć wielu już przeszukiwało jezioro w tym celu. 

Wiadomo też, że na wyspie San Paolo miałyby sie odbywać tajne spotkania pomiędzy reprezentami rżądów Włoch , Trzeciej Rzeszy i Wielkiej Brytani. Co podczas tych spotkań ustalano, pozostanie prawdopodobnie tajemnicą na zawsze. Niektórzy asystenci tych spotkań , po ich zakończeniu byli odnajdywani martwi w jeziorze.

Ciekawią Cie detale tej "tajemnicy" - wybierz się ze mną na wycieczkę do Włoch nad jezioro Iseo.


4. FRANCIACORTA - TAM GDZIE WINA NIE BRAKUJE.

Musisz koniecznie, podczas swojej wizyty nad jeziorem, skosztować kieliszek wybornego, musujacego Franciacorta

Francja ma swoją Szampanie , a Włochy mają rejon Franciacorta, położony  na południu  jeziora Iseo . To tu produkuje się najlepsze musujące wina DOC i DOCG we Włoszech. Na obszarze ponad 200 hektarów znajduje się aktualnie 132 winnic zrzeszonych w konsorcjum*, które produkują poza słynnym winem musującym nazwanym pobieżnie Franciacorta , również wina czerwone i białe nazywane ogólnikowo - Curtefranca. 

ZAPAMIĘTAJ !!! Nad jeziorem Iseo                                                                         Franciacorta - to wina musujące                                                                             Curtefranca  - to natomiast wina zwykłe, niemusujące

*wszystkie winnice należące do konsorcjum posidaja na swoich butelkach logo z charakterystycznym kieliszkiem i literką F.

 

Poniżej, w linku,  spis  winnic , gdzie możesz wybrać się na degustację:

https://www.franciacorta.net/it/cantine/elenco-cantine/

 Top 5....

1. Barone Pizzini, istniejąca od 1971 roku, produkuje dokonałe  wina BIO. Przepieknie położona pośród niewielkich wzgórz z fantastycznym widokiem na jezioro Iseo i najwyższy szczyt Monte Guglielmo oferuje naprawdę doskonałe wina.                   Wizyty i degustacje, należy poprzedzić rezerwacją

2. Bersi Serlini, legenda głosi , że w niezbyt jasnych okolicznościach w 1886 roku pan Piero Bersi - w tamtych czasach adwokat - późniejszy pierwszy właścieil winnicy , miałby ją przejąć od miejscowych mnichów. Ci po 700 latach wytwarzania wybornych win postanawiają sprzedać swoją recepture i winnice, po czym sami opuszczaja okolice. Winnica również położona w przepięknej scenerii - zaraz obok winnicy Barone Pizzini - z widokiem na Jezioro i okoliczne góry, ale przede wszystkim bardzo otwarta na klienta. Kiedylkowiek byś tu nie zajrzał, poza godzinami pauzy na obiad 12 - 15, możesz liczyć na spacer po winnicy, wyborną degustację wina i lokalnych przekąsek.

3. Azienda Mosnel. Jak głosi motto winnicy : "Od pięciu pokoleń transformuja swoje winogrona w emocje". Wizyty i degustacje, należy poprzedzić rezerwacją

4. Ca' del Bosco. Jedna z największych i najbardziej nowoczesnych winnic w tym rejonie

5. Fratelli Berlucchi. To z koleji jedna z najstarszych winnic, położona pomiedzy łagodnymi pagórkami, oferuje "tour" po podziemnych dojrzewalniach, kamiennych piwniczkach i innch zakamarkach swojej posiadłości . To miejsce posiada urok i klimat. Kidyś jedna z najsławniejszych winnic w całych Włoszech. Ich wina, jako rarytas serwowano na pokładach Alitalia, w czasach świetności tej lini lotniczej. Wizyta tylko ze wcześniejaszą rezerwacją                                              https://visitlakeiseo.info/it/vivi-il-lago/sapori-e-prodotti/cantine-di-franciacorta/1801-berlucchi

             

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Na zdjęciu, widoczna strefa z czerwonymi znacznikami winnic w rejonie Franciacorta

NIE PRZEGAP !!!!  Wrzesień 2020                                                                                         Jeśli jesteś smakoszem wina i nie tylko , zapewne będziesz chciał odwiedzić  "Festival Wina FRANCIACORTA" - "Festival Franciacorta in Cantina", organizowany we wrześniu . Informacje na ten zbliżającego się festiwalu  znajdziesz na   https://www.festivalfranciacorta.it/


5. ZDJĘCIE NA "WIELKIEJ ŁAWCE" - CZYLI POWRÓT DO DZIECIŃSTWA

 

Projekt nosi nazwę : PANCHINA GIGANTE  -  BIG BENCH. Są dwie takie gigantyczne ławki nad jeziorem Iseo, po prawej i lewej stronie jeziora. Można obie " zdobyć" w jeden dzień. Siedzisko ławki ma ponad 2m wysokości,  daje więc wiele frajdy , wspinaczka  na "szczyt", by stamtąd podziwiać piekną panoramę na jezioro. 

Nie ma do nich bezpośredniego dojazdu, należy miejsca , gdzie się znajdują, zdobyć na własnych nogach.

Namiary: 

1. Ławka żółta:
Panchina Gigante Sale Marasino nr 74 - Big Bench Community Project
 Via Tesolo, 5, 25057 Sale Marasino BS
 
2. Ławka zielona (ze zdjęcia) :
Panchina Gigante Fonteno & Riva di Solto nr 53 - Big Bench Community Project
24060 Riva di Solto BG
 
W rzeczywistości nie jest to takie proste i nie wystarczy ustawić GPS-a by tam dotrzeć. Należy szukać drogowskazów na " Panchina Gigante" 

 

6. OBJAZD JEZIORA.

Zajmuje bez przystanków 2h (jeśli nie ma korków). Miasteczka, które warto odwiedzić to Paratico, Sarnico, Castro, Lovere, Pisogne, Sulzano, Iseo, Clusane.

Uwaga !!!! Lewa strona jeziora prowadzi przez wąskie odcinki wykutej w skale drogi. Czasem należy złożyć lusterka by minąć się z drugim samochodem.

 


7. MIATECZKO CLUSANE I " TINCA AL FORNO" - CZYLI GASTRONOMICZNY FESTIWAL Z LINEM W ROLI GŁÓWNEJ.

Wpadnij na rybkę do maleńkiego rybackiego miasteczka Clusane. Miejscowym specjałem jest lin faszerowany ( czosnkiem , parmezanem i bułka tartą ) i zapiekany w maśle i oliwie. Podawany ześwieżo przyżądzona polentą. Ten stary przepis mający nieco "złamać" smak lina, który często "trącił" mułem kiedyś był praktykowany tylko w najbiedniejszych domach , dzisiaj to przysmak jeziora. 

  

NIE PRZEGAP!!!!!    "Festiwal zapiekanego lina - Settimana della Tinca al Forno" - jest organizowany co rocznie w drugiej połowie lipca, trwa tydzień.


8. REJS PO JEZIORZE - Jeśli nie chcesz tracić wiele czasu i opłynąć wszystkie wyspy oraz podczas rejsu posłuchać opowieści przewodnika, wybierz się na rejs z Iseo lub Sulzano. Rejs trwa ok 50 minut. Po informacje dzwoń : Il tour delle tre isole"


9. Gastronomiczny Festiwal międzynarodowej kuchni w Iseo , czyli        "Il Festival dei Laghi"

               

To super "pyszne" wydarzenie, organizowane co roku, zazwyczaj pod koniec maja, zrzesza przez 7- 8 dni w miasteczku ISEO, kucharzy street food z całego świata , w tym z Polski.   Wpadnij koniecznie.

 



Jak widzisz, nad jeziorem Iseo można bardzo miło spędzić czas. Jednakże to nie wszystko czego można się o nim dowiedzieć i co można zobaczyć.

Jeśli potrzebujesz przewodnika nad tym jeziorem lub nad Gardą i ich okolicach, odezwija się do mnie.

                                                                           Zapraszam

Tajemnice, winnice i perełki Jeziora Iseo - Włochy północne , Lombardia

10 grudnia 2019

Classic

  1. pl
  2. it